Гүрэнэй элитэ ажаябуулагша, бэлигтэй хүтэлбэрилэгшэ, багша Намсарай Бадмажабэн түрэһөөр 110 жэл хабарай дулаахан хаһада, апрель һарада гүйсэбэ.

Түрэһэн үдэhэн тоонтонь Агын аймагай 33 партизануудай хүүтэрэй урда зүгтэ Үлиртэ уулын хормойдо, Агын гол шадар оршодог. Үлиртын обоо Агын дасанай тахилгата газар юм. Намсарай Бадмажабэ иимэ үзэсхэлэн байгаалитай, дэмбэрэлтэ һайхан нютагта бодонгууд угай Раднын Абидын Бадмажабтанай ажалша малша бүлэдэ 1907 ондо түрэһэн намтартай. Норбын Сэбжэд эжынь Һүдэнтэ нютагай һэн ха. Айлай 5 хүүгэдэй ехэнь байжа, Намсарай хүбүүн багаһаа хүдөөгэй ажалда жорхой, бэрхэ байгаа. Бэеэ хүсэхэдөө, Хүнхэр нютагай, налгай зохид, хүндэмүүшэ Бальжинима басагантай танилсажа, айл бүлэ болоод, Баира ба Геннадий үринэрые үндылгөө, хүл дээрэнь гаргаа. Багша мэргэжэлтэй Бальжинима нүхэрынь тойрогой hургуулинуудта амжалтатай ажаллажа, магтаал хайрада хүртэһэн. Мүнөө ашанар зээнэрынь ажалай үргэн харгыда гаранхай юм.

Намсарай Бадмажаповичай баян намтар дурдая. 1917-1924 онуудта Агын долоон жэлэй һургуулида һураа. Тэндэ урдын багшанарта заалгажа, һайн эрдэм мэдэсэ олоо. Тэрэ сагһаа ажабайдалай үргэн харгыда гаража, Буряадай багшанарай техникумдэ һураа, Табтаанайн ШКМ-дэ физикэ ба тоо бодолгын багшаар ажаллаһан. 1930 ондо Агын долоон жэлэй һургуулиин директорээр томилогдоо, хажуугаарнь Агын аймагай «Хамтын ажалша» газетын редакторай уялгануудые дүүргэдэг байгаа. 1932- 1935 онуудта Улаан Армиин дэргэдэ Владивосток хотодо сэрэгэй албанда ябаа.

 

Н.Бадмажабэ (түрүүшын рядта 4-дэхи һууна), хажуудань Бальжинима нүхэрынь, Баира басаганиинь.

 

Дайнай урда жэлнүүдтэ Агын дунда һургуулиин директорээр ба Агын тойрогой арадай гэгээрэлэй таһагые даагшаар ажаллаха үедөө үүсхэл гаргажа, Агын дунда һургуулиин модон ба шулуун байшан гэрнүүдые барюулһан. Тиихэдээ гүрэнэй мүнгэн зөөри гаргашалаагүй, өөһэдын хүсөөр, олоной оролдолгоор һуралсалай гуламтын ба интернадай байрын барилгануудые бүтээһэн байна. Тэрэ үедэ Намсарай Бадмажабэ залуу ябаашье hаа, ниитын ажалда абьяастай, бэлигтэй байhанаа харуулаа. Эхилһэн юумэеэ заабол дүүргэдэг, хүн зонтой үгэеэ ойлголсожо ядадаггүй, нютагтаа хүндэтэй, найдамтай хүн гэжэ элирээ hэн.

1934 ондо сэрэгэй албанhаа табигдахадаа, Зугаалай нютаг ерэжэ хүдэлhэн намтартай. Тиихэдээ эхин шатын hургуулиин үхибүүдэй жаахан модон гэр соо хашасалдан һуужа, номоо үзэхыень харахадаа, Намсарай Бадмажабэ баһал эдэбхи гаргажа, Зугаалайн долоон жэлэй hургуулиин 2 дабхартай томо байшан гэр барюулаа бэлэй. Намсарай Бадмажапович 1938 ондо тойрогой гүйсэдхэхы хорооной түрүүлэгшын даабаряар Ага тосхон дээрэ Зүблэлэй байшанай барилга ударидажа, 2 томо барилга эрхилээ. Энэ барилгань 1940 ондо бүтэһэн байна. Хажуугаарнь үхибүүдые олимпиадада бэлдэлгын ажал эмхидхэжэ, Агын һургуули можын мүрысөөндэ оло дахин түрүү һуури эзэлһэн. Агын аймагай гүйсэдхэхы хорооной түрүүлэгшэ байгаад, һуралсалай гуламтануудта ехэ анхаралаа хандуулжа, Хада-Булагай һургуулиин байшанай барилга бүтээһэн.

Эсэгын дайнай хатуу жэлнүүдтэ Агын аймагай гүйсэдхэхы хорооной түрүүлэгшээр, ВКП(б)-гэй аймагай хорооной секретаряар ажаллажа, Баруун ба Зүүн фронтнуудые мяхаар, талха таряагаар, эдеэ хоолоор хангаха ажал һайнаар эмхидхэһэн. 1946-1949 онуудта Москва хотодо ЦК ВКП(б)-гэй Дээдэ намай һургуули дүүргээд, Агын тойрогой гүйсэдхэхы хорооной түрүүлэгшээр дахяад һунгагдаа бэлэй (энэ тушаалда 3 дахин томилогдоhон). Тиихэдээ тойрогой арадай ажахые һэргээхэ ба хүгжөөхэ талаар аргагүй ехэ ажал бүтээһэн. «Коммунизм», «Россия» ба ХIХ партсъездын нэрэмжэтэ хамтын ажахынуудта забайкалиин нарин нооһото үүлтэрэй хонидые байгуулалсаа, газар элдүүрилгэ ябуулаа. Хүдөө ажахын хүгжэлтэдэ горитойхон хубитаяа оруулалсажа, тунга газар бодхоолсожо, гүрэндэ нилээд ехэ һү, мяха, нооһо тушаалсаһанайнь түлөө 1957 ондо гүрэнэй дээдын шагнал - Ленинэй орден энгэртэнь зүүлгэгдээ һэн.

 

Дэлгэрэнгыгээр 16-дахи дугаарта.

You have no rights to post comments