«Бэрхэ, аашатайл басаган даа...»
«Бүүбэйн үхибүүд өөдэргэ, өөртэнь адли ухаатай, хошон үгэтэй, хэлээрээ хүниие торгоодхихо, зониие хүхеэхэ аргатай байһаниинь зүб байха», - гэжэ дотоодын хэрэгүүдэй албанда олон жэл хүдэлһэн Чимит-Доржи Пунцуков «Унтяа хула» ном соогоо бэшэһэн байна.
Сүүгэлэй дасан ошоходоо, Бүүбэй басаган тэндэ сугларһан бэреэд, басагадай гоё зүүдхэлнүүдые хаража, аргагүй ехээр һонирхоо гэхэ. Гэртэхинээрээ яажашье һаань гоёолто абхуулха байна гэжэ ехээр һанажа бусаһан ха.
Бүүбэй гээшэ хэлэ аманда бэрхэ, ухаансар байһан тула унажа ябадаг хулагша гүүгээ голодог, зүүдхэлгүйб гэжэ досоогоо бүтүү гомдодог һэн. Сүүгэлэй дасанда ябахадаа, хараһан гоёолтонууд тухайгаа аба эжыдээ хэлэхэдэнь, тэдэнь хэрэгсээгээгүй, юумэ абажашье үгөөгүй һэн ха. Тиихэдэнь Бүүбэй зүүдхэлшьегүй, үшөө түрэхэ гүү унаад ябахаяа болихын тула нютагай зон намайе наадалжа дууладаг болобо гэжэ гэртэхиндээ ойлгуулха гэжэ шиидэһэн.
Дуу зохёожо, намарай сэлмэг үдэшэ, харанхы болоод байхада, гэрэйнгээ дүтын харгыгаар хазаар морёор нүхэдтэеэ үдэшын сууряанда шангаар иигэжэ дуулаһан ха:
Шүрэ хубагүй Бүүбэйхэн
Шүдэлэн гүүгээр зулмайлгаа.
Хажуугай юумэгүй Бүүбэйхэн
Хулагшан гүүгээр зурбайлгаа...
Энэ үедэ газаагуур ябаһан гэртэхиниинь залуушуул басагыемнай наадалжа дуулаад ошобо гэжэ ойлгоод, ехээр мэгдэбэд. Удангүй аба эжы хоёрынь наймаашадһаа хэрэгтэй гоёолтонуудыень абажа ерээ һэн ха. Бүүбэйшье гүүн бэшэ, һайн мори унадаг, элдэб гоё һиихэтэй, даруулгатай, бэһэлигтэй, хажуугай зүүдхэлтэй боложо, нүхэдэйнгөө дунда яларжа толоржо ябадаг болоһон гэлсэхэ.
Ондоо эхэнэр боложо, үшөө нүхэдөө дуунда һургаад наадалжа дуулаһанай ашаар аба эжыгээ эшээжэ, һанаһан хэрэгээ бүтээхэ аргатай хадаа Бүүбэй бэрхэ, аашатайл басаган даа гэжэ нютагайнгаа зондо хэлсүүлһэн юм.
(Үргэлжэлэлынь 6-дахи дугаарта уншахада болохо).
Нордоп БАБУЕВА.
