«Арадай дайсанай» хүбүүн
Агын аймагай Ага-Хангил нютагай, сагаангууд угай, 1877 ондо түрэһэн Санжын Намтайн бүлэ Цырен-Доржи хүбүүтэй, Удбыл ба 1908 оной Бадара басагадтай, мүн 1915 ондо түрэһэн бага Намдак хүбүүтэй һэн. Энэ бүлэ тэрэ үеын арад зондо адли хони малаа үдхэжэ ажаһууһан.
1933 он. Гүрэн түрэ дотор элдэб хубилалтанууд эхилжэ, Санжын Намтайн бүлэ хамалганда ороо. Намтайн түрүүшын һамган, дүрбэн хүүгэдэй эжы эртэ наһа бараһан байгаа. Тэрэ үедэ ехэ хүбүүн ба басагадынь өөрын бүлэнэртэй болоһон, амяараа ажаһууһан. «Ф.Р.-929, оп.1, д.45» гэһэн архивна хэрэгээр, Агын аймачна комиссиин шиидхэбэреэр гэрэй эзэн, Цыденэй Дулма гэжэ Намтайн хоёрдохи һамган, хоёртойхон басаганиинь болон 18 наһатай Намдак хүбүүниинь 1933 оной июниин 12-то сүлэгдэһэн байна. Тиихэдээ энэ бүлын гэшүүд тэрэ дары һунгаха эрхэеэ хаһагдаа һэн. «Лишенец» гэхэдээ, албан ёһоной нэрэ бэшэшье һаа, 1918 ба 1925 онуудай Конституцинуудай ёһоор, һунгаха эрхэеэ хаһагдаһан зон болоно. Тэдэ ганса һунгаха эрхэеэ бэшэ, дээдэ эрдэмдэ һураха, дээгүүр тушаалнуудые эзэлхэ болон зарим эмхинүүдтэ, жэшээнь, эрдэм һуралсалай һалбарида хүдэлхэ, дуратай газартаа ажаһууха арга боломжоёо алдана бшуу.
Санжиевтанай бүлэ Новосибирскын можын (мүнөө Томскын можын) Галкинска участково комендатурын Бакчарай аймагай Чёрный ключ тосхон руу «спецпереселенцы» гэһэн зэргэтэй сүлэгдөө. Намдагай бүхы залуу наһан үлэнхэ хооһон, хүйтэ нойтон байдалда, хүшэр хүндэ ажалда, түрэһэн нютагаа һанаһан уйдхараар халин, холын Сибириин тайгада үнгэрһэн байна. Гэртэхиниинь тэндэ наһа бараа. Намтайтанай бүлын бага басаган тухайнь мэдээн үгы.
Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнда
Эсэгын дайнай эхилхэдэ, фронтдо байдал ехэ хүшэр байгаа.
Сүлэлгэдэ ябаһан «арадай дайсанай» хүбүүе Эсэгэ ороноо хамгаалхыень сэрэгтэ татаа. Тиигэжэ 1942 оной сентябриин 25-да Намдак Намтаевич Санжиев Новосибирскын можын Нарымскын тойрогой Парбигска аймагай сэрэгэй комиссариадаар Улаан Армиин сэрэгтэ татагдажа, фронт эльгээгдээ.
Намдак Санжиевай дайшалхы зам 391-дэхи, 210-дахи стрелково полкнуудай бүридэлдэ үнгэрөө. Белорусска фронтын байлдаануудта дайлалдажа, Зүүн Прусси хүрэһэн байна.
1944 оной апрелиин 30-һаа Белоруссида Витебскэ, Витебско-Оршанска, Минскын, һүүлээрнь Вильнюсэй, Каунаска, Мемельскэ, Гумбинненска, Инстербургско-Кёнигсбергско, Зүүн Пруссиин, Млавско-Эльбингскэ добтолгын операцинуудта тэрэ хабаадаһан байна. Удаань 1945 оной эхиндэ Кёнигсберг хотоһоо баруун урда дайсадай прусска бүлэгүүдые хюдалсаа. Һүүлээрнь 1945 оной мартын 29-һөө апрелиин 9 болотор Кёнигсбергскэ добтолгын операцида хабаадалсаһан юм. Тиигээд 1945 оной апрелиин 13-һаа 25 болотор немецүүдэй земландска бүлэгүүдые хюдалсаһан юм.
