«Угсаахай» ба «Зэмхэ» профилакторинуудай хүнэй бэедэ эгээл ехэ туhа хүргэдэгынь олондо мэдээжэ. Жэлhээ жэлдэ эдэ профилакторинуудта зон бэеэ аргалжа, шадал тэнхээ орожо, сэдьхэлээ хананги нютагаа бусадаг.

Энэ дугаарта тус профилакторинууд тухай дэлгэрэнгыгээр бэшэхэ хүсэлэнтэйбди.

«Угсаахай» үргэн дэлисэтэйгээр хүгжэн бодоо

«Угсаахай» профилактори.

 

«Угсаахай» профилактори.  Жалсан ЛУБСАНДАШИЕВАЙ фото-зурагууд. 

 

«Ага-Дулдарга» харгыгаар 45 модо зай ябаад, зүүн гар тээшээ годирhон харгыгаар Гахайн дабаа үгсэн гаража, доошоо буухада, баруун талада үргэн хадануудай бооридо нэмжыhэн «Угсаахай» профилактори оршодог.

Түүхын хуудаhа иран харахада, Зүдхэли нютагай арад зон эртын урда сагhаа хойшо аршаанай туhатайе hайн мэдэдэг байhан. Аршаанай дэргэдэ амарагшад майхан татажа түбхинөөд, зохёогдоhон хэдэн томо тогоон соо аршаан хэжэ, доронь гал түлижэ халаагаад, тэрээн соогоо ваннада ородог байгаа.

РСФСР-эй габьяата зоотехник, Агын Буряадай автономито тойрогой хүндэтэ эрхэтэн Норбо Доржиевич Доржиев аршаанай дэргэдэ зоной амархын тула ехэхэн оролдолго гаргажа, «Угсаахай» профилактори байгуулhан түүхэтэй.

Мэдэхэгүй хүн профилакториин hүрөөтэй олон гэрнүүдые хараад, гайхангяар: «энэ олон гэрнүүдтэй юун гэжэ газар гээшэб?» гэжэ hурахашье ушарнууд болодог. Теэд «Угсаахай» ходо иимэ hүрөөтэй байгаа бэшэ, 1990 гаран онуудай эхеэр, хори гаран жэлэй саада тээ, «Угсаахайн» директорээр Батуев Раднажаб Цырендоржиевич ороhон байна. Тиихэдээ тэрэ эгээл эршэмтэйгээр, хам байса орожо, унаhан малгайгаа абаха сүлөөгүй ажал хэжэ эхилhэн. Нэн түрүүн эдеэ хоолдо бага гаргашатай байхын түлөө Раднажаб Цырендоржиевич үмсэдөө мал барижа эхилhэн. Тэрэнь зүб байгаа. Мүнөө «Угсаахай» профилактори жэлэй дүрбэн сагта өөрын мяхатай, hүтэй, өөхэ тоhотой. Мүн тиихэдэ зундаа огородой эдеэ: хартаабха, хапууста, свёкло, морхооб, үгэрсэ, помидор ехээр тарижа, тэдэнээ буйлуулжа, эдеэ хоолдоо хэрэглэжэ, мүнгэ гаргашын талада нилээд алмалта болодог hэн ха. Тэрэ гэhээр олон жэл үнгэрөө, мүнөө профилактори шадар амарагшадай нюдэндэ хэдэн зуугаад малай бэлшээридээ ябахань дайралдана байха. Огородой эдеэншье таригдаhаар зандаа. Энэ хүнэй аша туhаар үргэн дэлисэтэйгээр «Угсаахай» hалбаржа, ганса нютаг нугадаа бэшэ, харин холо ойгуур дүүрэн суурхаhан гээшэ.

Жэлэй дүрбэн сагта аяншалагшадаа угтадаг

Жэлэй дүрбэн сагта «Угсаахай» амарагшадаа үүдэеэ сэлин угтажа байдагынь hайшаалтай, тиигэжэ хүйтэн хагсуу үбэлшье амархада болоно. Хүлгөөтэй, шууяатай хото городhоо ерэhэн хүнүүд аалин намдуу газарта сэбэр агаараар амилжа, эди шэдитэй аршаанииень уужа, ванна абажа, хүсэ шадал орожо, гэртээ бусадаг юм.

«Угсаахай» амархаяа ерэhэн зон, нэн түрүүн, аршаанай гарадаг газарта ошожо зальбардаг, үргэдэг. Удаань 2017 ондо рамнайлагдаhан «Жанчиб Шодон» субарга гороолжо, хада гаража, «Угсаахайн» эзэндэ хадагаа үргэжэ, үбшэ зоболонhоо аршалжа туhалхыень гуйдаг заншалтай.

Аршаан үе мүсын, суухын, арhанай (аллерги), доторой, хотын гэхэhээ эхилээд, хэдэн үбшэнүүдтэ туhатай. Эрдэмтэд шэнжэлхэдээ, Д.Менделеевэй таблицын хэдэн элементнүүд ородог гэжэ элирүүлhэн.

Зундаа спутникова антеннээр хүдэлдэг телевизортэй, холодильнигтой кемпингнүүд соо амарна. Хүйтэн боломсоор, дулаахан таhалгануудта ородог.

Профилакториин байшан дүн хамта 50 таhалгатай, тэдэнь амарагшадта тааруугаар зохёогдонхой, мүн зунай 20 гэр бии, тэдэнь хамтадаа 150 hууритай. Үшөө тиихэдэ пеэшэнтэй ба банитай 3 гэр бии. Амарагшадые үдэрэй 4 дахин холлуулдаг. Эдеэниинь hайн, тогоошод элдэб янзын амтан эдеэ хоол бэлдэжэ, амарагшадаа гайхуулдаг. Янза бүриин саладууд, компот, кисель, элдэб янзын халуун, хүйтэн эдеэн дурадхагдадаг.

Профилакторидо нэгэ хүнэй түлбэри 1500 түхэриг болоно, 7 наhа хүрөөдүй хүүгэд 50 хуби түлэдэг, 3-тайhаа доошо хүүгэд миинтээр амарха аргатай. Амарагшад үдэрэй 2 дахин ванна абадаг. Авто-унаагаа табиха гараж бии. Москва, Санкт-Петербург, Монгол гэхэhээ эхилээд, хаа-хаанагүй нютаг газарнуудhаа аяншалагшад ерэжэ амардаг болоhон.

Теннис, бильярд наадаха столнуудтай, массаж хүүлэхэ дуратайшуул бэеэ барюулдаг. Бэеэ hорихо тренажёрно заал, кинотеатр, 100 хүнэй һууритай конференц-зал бии. Yшөө гэрнүүдые, гараж бариха ба интернет оруулха түсэбтэй. Дүн хамта жэл соо 6-7 мянган хүн амардаг. «Угсаахайн» дэргэдэ элдэб янзын жэмэс ургадаг. Тэдэниие ажалшадынь түүжэ, варени шанадаг.

«Угсаахай» профилакторидо ошожо амарбал, хэншье гарзатахагүй бшуу. Хүлгөөтэй, сүлөөгүй сагтаа нэгэ забда оложо, хажуудаа байhан «Угсаахайгаа» ошожо, аршаандань бэеэ аргалуулхаар. Үбэлэй, хабарай хагсуугай hүүлээр эсэнги бэеэ аршаан булагай хүсөөр шангалжа байбал, тамир тэнхээдэ ехэхэн нүлөө үзүүлхэ.

Түрэл нютагай баялиг – «Зэмхэ» 

«Зэмхэ» профилактори. yandex.ru сайтын фото-зураг. 

 

«Зэмхын» аршаанай гэр.  

 

«Зэмхэ» профилактори. М.БАЛЬЖИРОВАГАЙ фото-зурагууд.

 

«Зэмхэ» профилактори байгуулһан Д.Дугаровта хүшөө. М.БАЛЬЖИРОВАГАЙ архивай фото-зураг. 

«Зэмхэ» Агын тойрогой профилакторинуудай дунда эгээл түрүүн нээгдэhэн амаралгын газар юм. РСФСР-эй хүдөө ажахын габьяата механизатор ба рационализатор Доржи Дугаровай үүсхэлээр 1989 ондо профилактори хүдэлжэ эхилhэн түүхэтэй. Тэндэ энэ хүндэ зорюулагдаһан хүшөө бодхоогдонхой. Профилакториин нээгдэхэдэ, хүн зон олоор ябажа эхилhэн, «Бурятская» станциhаа холо бэшэ Ушарбай нютагай газар дээрэ оршодог юм.

Гайхамшагта Зэмхын аршаан 77 үбшэнhөө аргалха хүсэ шадалтай гээд Ушарбай нютагайхид хэлэдэг байна. Зүрхэнэй, доторой, амисхалай (дыхательная), үе мүсын гэхэ мэтэ элдэб үбшэнүүдые эдэгээхэ аргатай. Амарагшад аршаан уужа, дулаан ванна абажа, бэе тамираа заhана.

«Зэмхэ» профилакториие тойроод түүхэтэ нангин газарнууд олон. Тэдэнэй нэгэниинь Зэмхын обоо болоно. Амарагша бүхэн обоодо ошожо, hү сайгаа үргэдэг, аршаан туhа болог лэ гэжэ зальбардаг юм. Зэмхын баруун талада Хатан эжы хада бии, тэндэ үбшэ хабшанhаа аршалхые, үгы hаа хүүгэдтэй болодоггүй эхэнэрнүүд хүүгэдые эрижэ, хайра үршөөл гуйдаг. Yнэхөөрөө, Зэмхэдэ амараад, аршаандань бэеэ аргалаад ошоhон бүлэнэр удангүй хүүгэдтэй боложо жаргаха ушарнууд олон юм.

Холын айлшад амардаг

Амарагшад ой модоной дэргэдэ кемпингнүүд соо байрлажа, аалин намдуу газарта байгаалиин хангалаар амилжа, бэеэ аршаанаар аргалхаhаа гадна сэдьхэл hанаагаа тэниилгэжэ ошодог. Энэ hайхан газар ганса манай нютаг ороной бэшэ, харин Краснокаменск, Москва хотонуудһаа, Амарай можоhоо зон амархаяа ерэдэг байна. Франци, Америкэhээшье ерэжэ амарhан юм.

Профилактори июниин 1-hээ октябриин тэн болотор ажалаа ябуулдаг. Дүн хамта 125 амарагшадые нэгэ доро амаруулха аргатай ха. Тэндэ зон аятай зохид кемпингнүүд соо байрладаг. Мүн тиихэдэ ваннада орохо таhалганууд зохёогдоотой, баряашын таhалга байха.

Хажуугаарнь «Зэмхын» ажалшад амарагшадайнгаа сүлөө сагтаа сэнгэхэ байдал зохёохые оролдодог байна. Тиимэhээ бильярдын, теннисэй столнууд, мүн шатар наадаха дуратайшуулда шатарнууд бии, баскетбол, волейбол наадаха талмайнуудтай. Эгээл жаахан хүүгэдтэ хоёр талмай зохёогдоотой.

Амарагшад нэгэ хоногой 1500 түхэриг түлэдэг, 3-hаа 7 наhанай хүүгэдэй түлбэри 900 түхэриг болоно. Гурбатайhаа доошо хүүгэд миинтээр амарха юм. Хүн дүрбэ дахин эдеэлдэг, ванна абадаг.

«Зэмхэ» профилактори хуhан ойн дэргэдэ оршодог, тиимэhээ амарагшад hархяаг, гүлзөөргэнэ, алирhа жэмэс түүжэ, бэеэ hамааруулдаг.

Элдэб конкурснуудай илагшад

Марина Николаевна ба Базарсадо Гаржилович Бальжировтан 10-аад жэлэй туршада «Зэмхэ» профилактори хүтэлэн абаад ябана. Эдэ жэлнүүд соо эбтэй бүлэ нилээд ехэ заhабарилгын ажалнуудые ябуулhан байна. Элдэб конкурснуудта хабаададаг эршэмтэй зон. Тиигэжэ «100 лучших товаров России» гэhэн бүхэроссиин конкурсын 3 дахин илагшад болоhон юм, «Лучшие товары и услуги Забайкальского края» региональна конкурсын «Организация отдыха, оздоровления населения в 2021 году» гэhэн янзада хабаадажа, лауреат болоhон гээшэ.

Мүнөө үеын байдалаар, «Зэмхэ» профилактори бага, ехэшье заhабарилгатай. Ушарбайн түлөөлэгшэд ба Могойтын аймагай захиргаан энэ орёо асуудал шиидхэлсэхэ, туhалалсахаяа оролдодог, теэд бүхы юумэн мүнгэнэй арга боломжоhоо дулдыдана.

Мүнөө Yбэр Байгалай хизаар дотор аяншалга ябуулха тухай олон зүблөөнүүд эмхидхэгдэдэг болоhон юм. Энэ талаар хараха болоо hаа, «Зэмхэ» профилактори ой модотой, hайхан байгаалитай, аршаантай, нангин шүтөөнэй газарнуудтай, амархада таарама гээшэл даа. «Зэмхэдэ» анхарал хандуулагдажа, байдалынь улам һайжаржа, үбэл зунгүй айлшадые угтаха аргатай болоһой гэжэ хүсэе.

Манай нютаг орон иимэ баян шанга аршаануудтай, hайхан байгаалитай. Тиимэhээ бэеэ аргалуулжа, тамир тэнхээгээ шангадхажа байхамнай шухала.

Эдэ амаралгын газарнуудтай холбоо бариха гэбэл, манай gazeta-tolon.ru сайтда хандахада болохо.

Валентина ЦЫРЕНЖАПОВА.

You have no rights to post comments