Манай угсаата арад эртэ урда сагһаа хойшо табан хушуун малай нэгэн – хонин һүрэгые үсхэбэрилжэ, ажамидаралаа, ажаһуудалаа зохёодог байһан гээшэ. Малаа тэжээхын, эрхим түл абахын тула малшад жэлэй дүрбэн сагта адуулга хэдэг һэн. Мүнөө намарай сагта хонин һүрэг дээрэхи ажал тухай "Толоной" ээлжээтэ "Барбаадай" гэжэ хүүгэдтэ зорюулагдаһан нюурта бэшэгдээ.
НАМАРАЙ АДУУЛГА
Сентябриин хахадһаа хони хюрууда адуулхагүй, үбдэхэ гэхэ. Намартаа ехээр гүйлгэнгүй, тараангүй адуулха хэрэгтэй. Һайнаар уһалха ёһотой. Ногооной хагдаржа эхилхэдэ, хонидоо хахад һара тухай хагданда адуулаад, һүүлээрнь сахилзатай хужарта ябуулхада, улам таргалдаг, нооһониинь үдхэн, ута болодог. Хонин гээшэ тобир тарган байгаа һаа, хүйтэниие ядамаргүй дабаха.
ХУРЬГА ИЛГАЛГА

Намарай сагта хурьгадые эхэһээнь илгадаг гээшэ. Нарай хурьгад бүхэли зундаа эхэтэеэ бэлшэжэ, намар тобир тарган болодог. Тиихэдэнь малшад эхэһээнь илгажа, шэнэ һүрэг байгуулдаг, томожоһон хурьгадые аминдань адуулдаг.
ХОНИ ҮРЭЖҮҮЛГЭ

Бүхэли зунаа, намартайнь шадал тэнхээ орожо таргалһан эмэ хонидто хуса табидаг. Оршон сагта эхэ хонидые хэмэл аргаар үрэжүүлдэг болонхой. Үрэжүүлгэ орой намар болотор үргэлжэлдэг.
МАЛАЙ ҮБЭЛЖЭЛГЭДЭ БЭЛЭДХЭЛ

Малшад ерэхэ үбэлжэлгэдэ эртээнһээ бэлдэдэг: малай байраһаа шэбхэ гаргадаг, хашаар, хотоон дулаалдаг, хохир дэбдидэг.
ТОЛИ
Адуулга – пастьба
Сахилза – ирис
Табан хушуун мал – пять видов скота (крупный рогатый скот, лошадь, овца, коза, верблюд)
Түл – приплод, молодняк
Хагдан – старая (прошлогодняя, высохшая) трава
Хагданда адуулга – тебенёвка
Хотоон – загон, стайка
Хужар – солонцы
Хужартай газар – солончак
Хуса – баран-производитель
Хээлитэй – суягная
Хюруу – иней
Эрдэни Чимитдоржиев.
Агын тойрогой сайтын фото.
