Үмсэдөө мал бариһан аха зондо «мал харууһалха дүршэлтэеэ хубаалдыт, «Толон» һониндомнай толилуулыт» гэхэдэ, жэшээнь: «Олон толгой мал баридаг дүршэлтэй зондо хандахаар, бидэ хэдэн арбаад толгой үхэр баринагүйбди», - гэжэ даруу зохидоор, өөһэд тухайгаа бардамаар хэлүүлэнгүй дарад гэжэ, тон ёһотой буряад зоной аяг абаряар урдаһааш харюусахал. Тиимэһээ үхэр үдхэхэ тухай дурсалгатаяа юрэ хубаалдаха гээб.
   Гэртэхимнай тугал буруунтаяа 10 гаран толгой үхэр баридаг һэн. Зон тосхондо байдаг аад, ямар олон мал барина гээшэбта, һааха үнеэ тугалтайнь барихада хүрөө бэшэ юм гү гэхэ. Тэрэ арба гаран мал һайнаар ондо оруулха, ута нюргатай үбэлжэлгэдэ хүрэхэ үбһэ ногоо гараараа сабшажа нөөсэлхэ гээшэ ехэхэн даабари. Бидэшье, хүүгэд, хашараад, малаа бултыень тоншоё гэжэ дурадхахабди. Теэд эжы: «Малаадайе намда хашарагаар Сэрэн хуряахатайн энжэ болгожо үгэһэн юумэл даа. Энжэ үнеэгээ, түлыень дууһан хосороожо болохогүй, мал үдхэг гэжэ үгэһэн хадань малай һүлдэ заяа таһалангүй, үдхэхэл хэрэгтэй. Мал тэжээхэдээ, мяха өөхэтэй, һү тоһотой байна ха юмбибди. Таанадай томо боложо, һургуули һудараа дүүргэхэдэтнайшье, малаа мүнгэн болгохо аргатайбди», - гэжэ хорёо хооһон һуухаяа ехэл нүгэлшөөжэ хэлэхэ.
   Хальмаг үүлтэрэй, яһалиг бэшэ, сула бэетэй, зарим үнеэдтэ орходоо набтаршагшье һаа, Малаадай үдхэн һүтэй, өөрэ өөдэргэ, туужа ябахада, үндэр үнеэдһээ айгаад, зүргэһөө хажуу тээшээ халихагүй, сэхэ алхалжал мэдэхэ. Хээрэ тугаллаа һаа, нохойнуудһаа айхагүй, тэнхэжэ ядажа байһан нарай түлөө аршалжа, бэлтэгэр нюдөөрөө муу-хайгаар хараад, эбэрээ тодоод зогсохо. Тиигэжэ Зорька, Эреэдэй, Энжээхэй, Чайка (соходоо хайлгана шубуунай түхэлтэй юбуунтай түрөө) г.м. үнеэдтэй болоо һэмди. Нэгэ байрагүй тугалнай бэшэ малай һүрэдэггүй хашаа, яһала үндэрөөр ба үргэншэгөөр хэһэн забаалин дээгүүр харайдаг байжа, Шуран гэжэ нэрэтэй болоо агша һэн. Дан өөрэнүүд, убайгүйнүүд һэн гү, үдэшэ бэлшээриһээ гэртээ ерэтэрээ, айлнуудай хорёогоо хантарһан ооһорыень эбэрээрээ үргэжэ нээһэн гү, али хуушарһан хорёотой айл һаань эбдэжэ, заримдаа нугарһаарнь унагаажа ороһон байха. Тарилгын, шуһанай анализ абалгын үедэ хара байлдаан болохо, ветеринарнуудые дүтэлүүлхэгүй, алуулжа байһандал бүрхирөөд, хайраха дэбхэншээхэ, олигоо алдаха.Тиихэдэнь малай аргашадай ерэхэһээ урид хорёогой столбдо тархяараа няалдашатарнь шангаар уяад, хүлыень хабидаагаар таһа барюулаад хүлеэхэбди. Үхэрнүүд һаалгахадаа ба эдеэлхэдээ булта зогсодог өөр өөрын газартай (столбнууд) һэн. Нэгэтэ айлшаар ерэһэн Наһан ахай «ямар энеэдэтэй гээшэб, оромсоороо эбэрдүүлхэеэ хуу местэдээ зогсошоно» гэжэ ехэ һонирхоһон юм.

You have no rights to post comments