
Һэльбэн шэнэлэгдэһэн хүүгэдэй «Ургы» сэсэрлиг. Саян ДАШИЕВАЙ фото-зураг.

Үхибүүд авто-унаа жолоодожо һурахань.

Үхибүүд авто-унаа жолоодожо һурахань. Цыцык ТУМУРОВАГАЙ фото-зурагууд.
Үнгэрэгшэ 2023 ондо Һүдэнтэ нютагта олон түүхэтэ үйлэ хэрэгүүд болоо. Тодорхойлходо, суута эрдэмтэн Цыбен Жамцараногой нэрэмжэтэ дунда һургуулиин байгуулагдаһаар тэбхэр 100 жэлэй ойн баяр тэмдэглэгдээ, «Комплексное развитие сельских территорий» программын ашаар соёлой байшан, хүүгэдэй сэсэрлиг, технопарк, тамирай талмай, табан худаг – хамта юһэн объект һэльбэн шэнэлэгдэжэ тушаагдаа. Энэ болбол хүдөө һууринда ехэл түүхэтэ хэмжээ ябуулга гээшэ ааб даа. Үндэр наһатай үбгэд хүгшэд иимэ үргэн барилгын болоһые һананагүй. Аха үеын зоной хэлэһээр, үнгэрэгшэ зуун жэлэй жара гаран онуудай эсэс багаар һууринай түб гудамжада хирпиисээр хоёр квартирна олон гэрнүүд баригдаһан ха. Тэрэ холын сагта Ждановай нэрэмжэтэ ажахын холын хараатай хүтэлбэрилэгшэд малшадта, залуу мэргэжэлтэдтэ, Эхэ-геройнуудта, багшанарта, эмшэдтэ эдэ гэрнүүдые барюулһан түүхэтэй. Тэрэ сагта социальна удха шанартай байшанууд һубарин бодожо эхилһэн юм.
Иимэ технопарк хүдөөдэ хаанашье үгы
Үни холын сагта баригдаһан байшануудые һэльбэн шэнэдхэлгын хүдэлмэринүүд мүртэй хэгдээгүй байшоо. Олон байшануудые заһабарилгын ажал хэгдэбэшье, зарим объектнүүд мүнгэнэй үгы дээрэһээ орхигдохо баатай болоһон юм. Жэшээлхэдэ, анхан нютаг зониие эдеэ хоолоор, гэр гуламтын хэрэгсэлнүүдээр хангадаг социальна удха шанартай байшан олон жэлэй хугасаада аша туhатай хүдэлдэг байгаа. 1990 гаран онуудай хүндэ сагуудай хойшолондо дайрагдажа, һандаралда ороһон байна. Түб газарта оршоһон Агын РайПО-гой мэдэлэй байшан нютагай шарай уруу дарадаг байгаа. Нютагай захиргаан тус байшаниие hэргээжэ, hэльбэн шэнэлжэ, социальна гү, али тамирай, соёлой объект болгохо зорилготойгоор ажал ябуулдаг һэн. Теэд энэ ябуулга бүтэдэггүй байгаа бшуу. Ябан ошон нютагай, аймагай, тойрогой захиргаануудай мэргэжэлтэд энэ байшаниие эрдэм һуралсалай булан болгохо гэжэ шиидээ. Тиигэжэ гуша гаран жэлэй туршада хооһон, орхисооной байһан газар хүүгэдэй оюун ухаагаа гүйлгэхэ технопарк болгогдожо, үнгэрэгшэ жэл үүдэеэ сэлеэ бэлэй.
Россида хүдөөгэй технопарк түрүүшынхеэ Үбэр Байгалай хизаарта нээгдээ бшуу. «Автоквантум», «Биоквантум», «Аэроквантум», «Робоквантум г.м. программаар эрдэм ухаанай мүнөөнэй шэнэ технологи үхибүүдтэ заагдажа эхилбэ. Эдир үетэн IT-технологи, эрдэм ухаанай, инженериин оньһон аргануудые хэрэглэжэ, рободуудые, дронуудые бүтээхэ, мүнөөнэй лазерна станогууд дээрэ хүдэлхэ, авто-унаануудые жолоодожо һураха, программировани г.м. хэшээлнүүдтэ ябаха аргатай болоо. Эндэ 3D-принтер, квадрокоптер, рободуудые дархалха конструкторнууд, станогууд абтаһан. Биологиин, олзын хэрэг эрхилэлгын талаар хэшээлнүүд ябуулагдахаар хараалагданхай. Жэшээлхэдэ, уһан соо хлорой, ургамал ба жэмэсүүд соо нитрадуудай байһые тэрэ доронь элирүүлдэг түхеэрэлтэнүүдтэй лабораторинууд хүдэлдэг байха. Багашуулай наадаха, сэнгэхэ эрхэ нүхэсэл зохёогдонхой. Үльгэрэй ордон соо үхибүүдэй алишье талаар хүгжэхэ булангууд бэлдээтэй.
(Үргэлжэлэлынь 6-дахи нюурта уншахада болохо).
Эрдэни ЧИМИТДОРЖИЕВ.
