Хүгжэжэ байһан нютаг
Монголой Булган ба Хүбсүгүүл аймагуудта Захааминһаа гарбалтай буряадууд ажаһуудаг юм. XX зуун жэлэй эхиндэ хилын тогтоходо, олон бүлэг буряадууд ондоо гүрэнэй дэбисхэртэ үлэшэһэн.
Наһатайшуулай хөөрэһөөр, тэдэ хонгоодор, шошоолог, хүрхүүд, шоно, тэртэ, уляаба, галзууд угайхид байһан. Хилэ гарагшадай олонхинь Санага, Енгорбой, Нуурта, Дүтүлүүр, Шара Азарга нютагуудһаа гарбалтай. Тэдэнэй үри һадаһад мүнөө Монголой Булган аймагай Тэшэг нютагта ажаһууна.
Тэрэ холо үеын ушарнууд тухай мэдэхэшье хүн үсөөн үлөө, харин тэдэ бэе бэеэ мэдэхэеэ һанадаг, гэр бүлынгөө, уг удамайнгаа түүхэ, мүнөөдэрэй байдал, соёл болон оюун ухаанай баялигтань һонирхол түрүүлдэг хүүгэд, аша, гушанарынь бии. Нютагтаа үлэһэн, хилын саана, хари гүрэнэй болоһон түрэл саданарай таһарһан холбоон хэдэн олон сагай туршада зоной зүрхэ сэдьхэл доһолгоһоор зандаа. Тэшэг Захаамин хоёрой хоорондо 50-яад модо зай болодог.
Тэшэг нютаг 1938 ондо байгуулагдаһан. Тэрэ Булган аймагай эгээ баруун хойто зүгтэ оршодог. Булган хотоһоо трассаар 222 модо зайтай, сэхэ харгыгаар 141 модо зай болодог. Энэ сомон 7,62 мянган квадратна модо зай дэбисхэртэй, хадалиг газарта оршодог, 80 хубинь – ой модон. Уһанай нюрууһаа 2500 метр үндэртэ байдаг Ханга хабсагай илгардаг, гадна Зэрлэг, Азарга, Бургастай, Тарвагатай хабсагайнуудтай. Олон ба Цагаан нуурнууд бии, Хужирт, Эрэн болон бага олон голнууд урдадаг. Загаһаар элбэг, амитадаар, амтан жэмэсээр баян юм. Тэшэг сомон үзэсхэлэнтэ һайхан хизаартай, томо таряаланай полинуудтай, ой модотой болон зоргондоо бэлшэжэ ябаһан һүрэг адуу, малтай юм. Байгаалинь жэгтэй гоё.
Тэшэг нютагта 3 мянга гаран хүн ажаһуудаг. Ажаһуугшадай 75 хуби халханууд юм, 25 хубинь – буряадууд. Томо шэнэ һургуули, хүүгэдэй сэсэрлиг, эмнэлгын газар болон соёлой байшантай. Һургуулида 600 гаран хүүгэдтэ 42 багшанар эрдэм мэдэсэ заажа байна, хүүгэдэй сэсэрлигтэ 200 гаран хүүгэдые 30 гаран хүдэлмэрилэгшэд хүмүүжүүлнэ. Һургуулида монгол, ород, англи хэлэнүүдые заадаг, буряад хэлэн заагдадаггүй.
Соёлой байшан 2009 ондо баригдаһан, тэндэ 4 хүн хүдэлдэг. Хүдэлмэрилэгшэдынь «Алтаргана» нааданда уран бүтээлнүүдтэеэ хабаадаа.
Үзэсхэлэнтэ гоё байгаалитай Тэшэг нютаг
- Информация о материале
- Автор: Нордоп БАБУЕВА.
- Категория: Ниигэм
- Просмотров: 294
