Хара-Шэбэр нютаг хэр угһаа хойшо хүдөө ажахын туйлалтануудай хажуугаар тамирай амжалтануудаар холо ойгуур суурхадаг байһан гээшэ. Социалис Ажалай Баатар, Агын Буряадай автономито тойрогой, мүн Шэтын можын хүндэтэ эрхэтэн, РСФСР-эй хүдөө ажахын габьяата хүдэлмэрилэгшэ, Ленинэй, Октябриин Хубисхалай, Улаан Одоной, Ажалай Улаан Тугай, Арадуудай Хани барисаанай орденуудай кавалер Бальжинима Мажиев нютагайнгаа тамирай хүгжэлтэдэ сэгнэшэгүй хубита оруулһан юм. Тэрэ хүнэй нэрэ тамирай түүхэдэ алтан үзэгүүдээр бэшэгдэнхэй. Дайнһаа бусаад, бэшэ сэрэгшэдтэй хамта Хара-Шэбэрээ һэргээхэ хэрэгтэ хамсыгаа шаман ороо. Нютаг зонойнгоо бэеын энхэ элүүрые сахилгада бүхыгөөрөө оролдожо ябаһан. Түрүүлэгшэ өөрөөшье тамирай янзануудта, илангаяа һур харбалгада дуратай байһан юм. Тэрэнэй тэмдэглэһээр, һур харбаан нюдэнэй хараа, гарай балсан хүдэржүүлдэг гээшэ.
   1950-яад онуудта Хара-Шэбэр нютагта хүйхэрэй мэргэшүүл олон байгаа. Зарим тэдыень нэрлэбэл, Дэлхэйн хоёрдохи дайнда хабаадаһан Цыбик Жамсаранов, Ширап-Цынге Болотов, Рабдан Раднаев, Галсан Ванданов, Даба Тугдымгылыков, Норсон Дымбрылов, Жалсан Ринчинов, Лхасаран Лхамаев, Чимит-Сари Базаров, Дугар Дамбаев, Василий Тарбаев, Цыренжап Гомбоев, Бальжинима Амоголонов, Рабдан Тудупов ба бусад болоно.
   Дайнай һүүлээрхи жэлнүүдтэ мори урилдаан ехэ хүгжэлтэ абаһан байна. Тойрог дотор үнгэргэгдэһэн мори урилдаануудта Хара-Шэбэрэй Рабдан Хээрэ гүйгөөшые ахиха хүлэг байгаагүй. Тэрэ хүлэгтэ һоригшо ябаһан Рабдан Арбалжиновай нэрэ үгтэһэн гээшэ.
   1960 гаран онуудай эхеэр Хара-Шэбэртэ тамирай хүдэлөөн ехэ үргэнөөр ябуулагдажа эхилээ һэн. Могойтын аймагай, тойрогой, Шэтын можын мүрысөөнүүдтэ Хара-Шэбэрэй хүнгэн атледүүд амжалта удаа дараалан туйладаг болоһон. 1962 оной февраль һарада нютагай санашад тойрогой «Знамя Победы» һониной эстафетэдэ урилдажа, түрүү һуурида гараһан байнад. 1963 оной октябрь һарада эмхидхэгдэһэн тойрогой спартакиадада Хара-Шэбэрэй эхэнэрнүүд эрхимлэһэн габьяатай. Урда тээнь тэрэл оной февраль һарада Хара-Шэбэртэ Сибириин ба Алас Дурнын шанда хүртэхын түлөө дүрэ буляалдаата барилдаагаар зонын мүрысөөн үнгэргэгдэһэн байгаа. Тэндэ Буряад, Саха-Яхад уласуудай, Красноярскын хизаарай, Эрхүүгэй, Кемеровын, Омскын, Новосибирскын можонуудай барилдаашад хабаадаһан.

Елена РАДНАЕВА,
Хара-Шэбэрэй соёлой байшанай музейн
таһагые даагша.

You have no rights to post comments