Зүдхэли нютаг холошье бэшэ, хорёод лэ модоной зайда оршодог hуурин. Тиимэhээ гансашье барилдаагаар бэшэ баскетбол, волейболоор бэе бэедээ ябалсажа мүрысэдэг, наhаараа дүтэ үүринэртэеэ танилсажа, ехэ нүхэсэдэг болоо hэмди.
   1972 ондо дунда hургуулияа дүүргээд, аймагай нютагуудые дамжаад, Шэтэ хото ошодог «ПАЗ» автобусоор Баир Цыренгармаев, Аюр Цырендоржиев бидэ гурбан ажабайдалай үргэн замда гараа бэлэйбди. Шэтэ хүрөөд, тэдэнэйнгээ суг хамта Улаан-Үдэ ошоё гэхэдэнь арсаад, Шэтын эмнэлгын дээдэ hургуулида ороо hэм…
   Тэдэмни хожомынь үндэр амжалта туйлан, нэрэ зэргэтэй мэдээжэ тамиршад болон тодороо. Буряад оронойнгоо барилдаашадай алтан суглуулагдамал можын гэшүүд болотороо ургаа. Тэрэ гэhээр Баир Жапович Цыренгармаевтай 50 гаран жэлэй туршада хани барисаагаа алдангүй харилсажал ябаhан зон байнабди. Улаан-Үдэ хотодо 35 жэлэй туршада ажамидаржа байгаа сагтам бэе бэеэ дүнгэлсэн, эбтэй эетэй, дорюун хүхюун ябаабди. Баир нүхэрни сэхэ хандан: «Ши зүб лэ Шэтэдээ үлэhэн байгааш, мүнөө болоходо, өөрын эмшэнтэй байхада хэрэгтэй байнаш, бидэниие дахаад ерэhэн hаа, бидэндэ адли «нойтон мунса, наншалдаашан» ябаха хүн байгааш», - гээд энеэбхилхэ, дабтан хэлэхэ дуратай hэн.
   Тамиршан, багша-хүмүүжүүлэгшэ наhан соогоо хэжэ ябаhан харюусалга ехэтэй ажалдаа оролдосотой, анхаралтайгаар хандажа, барилдаашад, hоригшод болон шабинарайнгаа дунда хүндэтэй байhан юм. Баирай туйлаhан амжалтанууд бултанда эли тодо болоhон. Ага нютагhаа гарбалтай омогорхол болохо зон тухай сэтгүүлшэдэй толилолгонуудые дабтан бэшэхэ зорилгогүйгөөр, эндэ хүн шанарыень олоной анхаралда тодоруулха дуран хүрэнэ.
   Бурхандаа hаяшаг мордоошье hаа, сэдьхэл зүрхэндэ тодоор мүнхэрэн үлэгшэ эрхим нүхэр тухайгаа дурсаха хүсэлэнтэйб. Анха түрүүн танилсаhан үеhөө, залуу наhанhаа эхилээд, олон үлүү үгэгүй, даруу нүхэрэй уулзаха бүри уринаар миhэржэ мэндэшэлдэг абари зангынь олон жэлнүүдэй хугасаа соо нэгэшье хубилаагүй. Бэеэр багжагар, бар ехэ хүсэтэй Баир үнэхөөр мэргэжэлтэ бүхэ байхын хажуугаар үргэн ухаан бодолтой, олон юумэ мэдэхэтэй, шиидэмэр зан шанартай, тэнюун уужам сэдьхэлынь бахархал, омогорхол түрүүлдэг бэлэй. Уулзаха бүхэндэ сэхэ бүхэеэ хөөрэлдэдэг, юрэ бусын яряа андалдаанда сэдэб үлөөгүй мэтээр hанагдадаг. Үндэhэн буряад заншалтай, гүн ухаан боро ухаан хоёроо алдаагүй ёhотойл түрүү буряад хүбүүдэй нэгэн байгаа. Буряад орондоо хүндэтэй, олон тоото шабинартай хүн хадаа хари гүрэн, хүршэ Монгол, мүн ондоошье газарай үндэhэ яhатан нүхэд олонтой, тамиршадhаа гадуур элдэб мэргэжэлэй түлөөлэгшэдтэй нүхэсэдэгынь гайхалтай hэн.
   Нэгэ иимэ ушар hанаанда ороодхино. Нэрэ солотой дуушан Ким Иванович Базарсадаев ахамаднай дүтэшэг харилсаатай болоод байхадаа, намда хандан: «Би шамайе нэгэ хүнтэй танилсуулхаа hананаб, мэдэлсээд ябахадатнай хэрэгтэй», - гээд, Баирые дахуулаад, эмнэлгын газарта ажалдамни ерэбэ. Зүгөөр бидэ хоёрые үнинэй нүхэд гэжэ хаанаhаа яагаад мэдэхэб даа. Баираа адаглан харахадамни, абяагүйхэн миhэрдэгээрээл hуужа hууна. Тиин болгоомжотойгоор хара багын нүхэд байhанаа ойлгуулхадамнай, ахамнай эльгэ хатан энеэгээ агша hэн.
Таби гаран жэлэй хугасаада хотодо амидарhан Баирай танихагүй хүн хомор байгаа. Алибаа асуудалай гарахада, дары түргэн харюу олдоод, хэрэг бүтэсэтэй, амар амгалан, хубидаа жаргалтай нүхэсөөбди. Налгай тэгшэхэн зантай, Баирайнгаа абари зан тэнсүүлжэ, хасардажа, бөөмэйлжэ ябаhан наhанайнь хайрата нүхэр, хадата Хурамхаан нютагай басаган Цыпелмаагай урда доро дохимоор. Хоюулан хоёр hайхан басагадые үндылгэжэ, айл бүлэ болгожо, олон зээнэртэй ан-бун hуугаа. «Дэлгүүрээр ябаха саа-наhаа hожоргүй аад, Аюр зээ хүбүүхэнэйнгээ үдэр hүнишье байг – хамаагүй: Һүмбэй! – гэжэ хүндэрхэдэ, гүйдэлөөрөө асардаг болонхойб», - гэжэ баяртайгаар хөөрөө бэлэй. Мүнөө тэрэ зээнь хорёод наhандаа хүрэнхэй, нагаса абынгаа мэргэжэлэй замаар ябажа, зуугаад килограммай шэгнүүртэ абарга бүхэ болонхой. Буряад Уласай, Орос гүрэнэй элдэб шатын мүрысөөнүүдтэ Баир Жаповичай hүр hүлдэ дээрэ үргэжэ, хэhэн хэрэгэйнь үргэлжэлэл болохо зээ хүбүүн Аюрайнь амжалтаар омогорхожо, досоогоо баясажа ябагданал даа.
Санжимитаб
ЦЭДАШИЕВ,
Буряад Уласай, Россиин Федерациин габьяата врач, ажалай ветеран.
УЛААН-ҮДЭ.

You have no rights to post comments