Эртэ урда сагhаа буряад-монголшууд баабгайн hабарые эм домтой, хараал, жадхаhаа аршалдаг hахюуhан гэжэ тоолодог, гэрэйнгээ үүдэн дээрэ үлгэдэг заншалтай байһан. 

 

Тээсгэн Гомбожаб Цыбиковэй нэрэмжэтэ Агын үндэһэтэнэй музей соо Ага тосхоной ажаһуугша, түбэд ба хуушан монгол хэлэ бэшэг шудалагша Цыбендоржи (Владимир) Ламожаповай номтой олон хүн танилсаха аргатай байба.

Бэлигтэй тамиршан, һоригшо ябаһан 

Мунко-Бадра Дашицыреновэй дурасхаалай мүрысөөн Агын тойрогой Захиргаанай, нютагайхидайнь, нүхэдэйнь үүсхэлээр 2002 онhоо хойшо үнгэргэгдэжэ эхилhэн түүхэтэй. 

2007 ондо тойрогой Захиргаанай Толгойлогшо ябаһан Баир Жамсуевай, һур харбалгаар Россиин, Агын тойрогой федерацинуудай юрэнхылэгшэдэй оролдолгоор мүрысөөн Бүхэроссиин тамирай литэдэ ороһон юм.

   Зундаа барилгын хүдэлмэринүүд эршэмтэйгээр ябуулагдадаг гээшэ. Үбэр Байгалай хизаар Алас Дурнын федеральна тойрогой бүридэлдэ орожо, хүгжэлтын шатада ябана.

Табадахи ангиин Дугарһаа багшань һурана:
- Дугар, аһан түрүүн самолёодоор ниидэһэн Россиин лётчик эхэнэрые мэдэхэ гүш?
- Мэдэхэб. Баба-яга, - гэбэ Дугар.

- Хоёрые хоёроор үдхэхэдэ хэды болохоб? – гэжэ хүгшэн эжынь Алдарһаа асууба.
- Дүрбэ болохо, - гэбэ Алдар.
Эжынь: - Зүб лэ даа, - гэжэ хэлээд, дүрбэн амталуур аша хүбүүндээ һарбайба.
Амталуур үгэхэ гэжэ мэдэһэн һаа, арбан таба гэхэ һэм гэжэ досоогоо сэдьхэһээр, амталуурынь хармаандаа хэбэ.

Бишыхан басаган сэсэрлигһээ ерээд, эжыдээ һониноо хөөрэнэ:
- Мүнөөдэр сэсэрлигтэмнай эмшэн ерээ.
- Юу шалгааб? – гэжэ эжынь һурана.
- Амииемнай шалгаа. Маанадые урдаа зогсоогоод, амила, бү амила гэжэл байгаа. Эжы-аа, эжы! Би амилдаг хүн гүб, али үгы гү? Эмшэн маанадта хэлэхэеэ мартаад ябашоол, - гэбэ.