Тойрогой Захиргаанда Түлөөлэгшэдэй Суглаанай гэшүүдэй энэ жэлэй хоёрдохи зүблөөн үнгэргэгдөө. 

Буряад хэлэндээ бусажа, үшөө нэгэ һанамжа гэхэ юм гү, али ажабайдалдаа арад зонһоо, ажалай талаар аха нүхэдһөө абаһанаа түрэл хэлээрээ һонирходог хүнүүдэй анхаралда табиха һанаатайб. 

   Хүндэтэ үхибүүд! Буряад зон хэр угhаа хойшо шубуудта дуратай, угаа ехээр хүндэлдэг байhан гэжэ мэдээжэ. Хун шубуун гарбалтай, хуһан модон сэргэтэй гэжэ хори буряадууд тухай хэлсэдэг. 

   Шубууд - манай баялиг

                                 Япон тохорюун.

   

Үбэр Байгалай хизаарта 250 гаран элдэб янзын шубууд ажамидардаг юм. Энэ болбол Зүүн Сибирьһээ 100 гаран янза шубуудаар үсөөн болоно гээшэ. Манай хизаарта 66 янза шубууд Улаан дэбтэртэ оруулагданхай. Шубуудай диилэнхи хубинь намартаа дулаан орон руу ошодог, хабартаа ниидэжэ ерэдэг. Борбилоогой түрэлэй шубууд эгээл олон юм. Шубууд ой модон, тайга соогуур, талаар, хада уулаар, уһанай хажуугаар байрладаг, уһан дээгүүр тамардаг гээд илгардаг. Зарим тэдыень нэрлэбэл, хара хилэн (чёрный аист), хун шубуун (лебедь), талын бүргэд (степной орёл), ёло шубуун (гриф), шонхор (кречет), нашан харсага (степная пустельга), япон тохорюун (японский журавль), тоодог (дрофа). Эдэ булта гүрэнэй харууһан доро байдаг, Улаан дэбтэртэ оруулагданхай.

   Буряад хүн гээшэ Бабжа гэһэн нэрэ дуулахадаа, багжагар улаан шарайтай баатарай бэе түхэл һанаандаа оруулаадхидаг байха. Хуушан сагай хуяг дуулга агсаһан, угалзатай гутал, дэнзэтэй малгай болон номо һаадаг агсаһан номгон дорюун эрэ нюдэндэмнай элеэр харагдажа, урдамнай энеэбхилэн зогсохо.

   Арадай хэлсэдэг үльгэр түүхын нэгэн соо энээхэн нэрын дурдагдадаг хадань тиимэ байдаг лэ гээшэ ха...

   Зүб лэ даа, Бабжа баатар гээшэмнай хүн бэеэр хүдэр, хүнды сээжээр һонор, булшан бэеэр хатуу, булад зоригоор омог эрэл ябаһан байгаа хаш даа! Харин манай энээхэн Бабжа мүнөөдөө залуухан эхынгээ һайхан сагаахан гар дээрэ хэбтэжэ байна. Энэмнай нарайхан үхибүүн. Тэрэ мүртөө хүндэ үбшэндэ нэрбэгдэнхэй. Бэеынгээ халуунда тэсэжэ ядаһандаа жааханууд хүлөө үлэ мэдэг хайшахажа, ахир бишыхан гарнуудаа тэнхээгүйгөөр хүдэлгэжэ, уйлахашье шадалгүй, аргааханаар иираглан гэншэжэ хэбтэнэ. Улаахан хасарнуудынь һуларжа, үнгэ дурһагүй хубхин сагааханууд болошоо.

   Хэшээлэй үедэ далайда һүйдтэ ороһон онгосо тухай хөөрэлдөөн болобо.